Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ

Δύο καταραμένοι εραστές, ένα επαίσχυντο ψέμα, μία "θάλασσα" ενοχών και η αέναη προσπάθεια της πρωταγωνίστριας για κάθαρση είναι μερικά μόνο από τα στοιχεία που συνθέτουν την υπόθεση της "Εξιλέωσης" του βραβευμένου με Booker Ιαν Μακ Γιούαν.Ο δεξιοτέχνης συγγραφέας γράφει ένα γεμάτο ένταση μυθιστόρημα, με ένα καλά κρυμμένο μυστικό, το οποίο δεν αποκαλύπτεται παρά μόνο στο τέλος.

Παράλληλα, με το έργο αυτό αποτίνει φόρο τιμής στα μεγάλα ρομαντικά μυθιστορήματα του 18ου αιώνα, των οποίων τις αφηγηματικές τεχνικές και φόρμες χρησιμοποιεί με μια υποδόρια σαρκαστική διάθεση με σκοπό να τα αποδομήσει. Ο ρομαντισμός και ο ρεαλισμός, το ατομικό και το συλλογικό, η πραγματικότητα και η φαντασία, είναι κάποια από τα εννοιολογικά δίπολα που είναι κυρίαρχα στο μυθιστόρημα του Ίαν Μακ Γιούαν.

Μπορούμε να εξαγνιστούμε για τα "εγκλήματα" του παρελθόντος μέσω της δημιουργικής δύναμης της φαντασίας; Και μπορεί να επέλθει αυτη η κάθαρση μέσω της συγγραφικής διαδικασίας; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που θέτει αυτό το ιδιαίτερα καλογραμμένο μυθιστόρημα,που αξίζει την προσοχή μας.

H ΣΥΓΚΕΝΤΩΣΗ

ΑΝ ΕΝΡΑΪΤ
Μια δυσλειτουργική οικογένεια, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, το Δουβλίνο του χθες και του σήμερα. Η πένα της Ανν Ένραιτ ακολουθώντας την παράδοση των μεγάλων Ιρλανδών λογοτεχνών περιγράφει με χειρουργική ακρίβεια σκέψεις και συναισθήματα που σοκάρουν, ακριβώς επειδή είναι τόσο αληθινά. Αν προσθέσουμε σε αυτό τον γεμάτο μαεστρία τρόπο γραφής της, μπορούμε να μιλάμε για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του 2007.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΑΝΜΠΟΥΛ

Είπες "Θα πάγω σ΄άλλη γη, θα πάγω σ΄άλλη θάλασσα. Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλύτερη απ' αυτή."Η πόλις θα σε ακολουθεί...

Τι μας κάνει να ερωτευόμαστε μια πόλη? Η φυσική της ομορφιά ή η γοητευτική της ασχήμια? Οι όμορφες αναμνήσεις ή οι οδυνηρές? Η ηδύτητά της ή η αψάδα της? Δώδεκα συγγραφείς ερωτευμένοι με την ίδια πόλη-την Κωνσταντινούπολη-περιγράφουν την ιδιαίτερη σχέση τους μαζί της. Μια σχέση πάθους και αφοσίωσης, που δεν ξεθωριάζει με την πάροδο των χρόνων, αφού η Πόλη συνεχίζει να αποτελεί το αντικείμενο λατρείας τους, ακόμη κι αν έχουν επισκεφθεί πόλεις απείρως ωραιότερες, ακόμη κι αν αυτή είναι γερασμένη και ξεχασμένη πια.

Στις σελίδες του βιβλιου αυτού μάς αποκαλύπτεται η Κωνσταντινούπολη μέσα από τα μάτια ανθρώπων ερωτευμένων μαζί της. Μια πόλη πολύβουη, πλανεύτρα, γεμάτη μεθυστικά αρώματα και ηδονικές γεύσεις, μια πόλη πάντα έτοιμη να σε παρασύρει, αν αφεθείς στους μαγευτικούς της ήχους. Καθηλωμένη εκούσια στο παρελθόν της, μοιάζει να ζει σε μιαν άλλην εποχή αναπολώντας τις ένδοξες μέρες της. Ένα πλήθος συγγραφέων-ανάμεσα τους και ο γνωστός μας για το "Νυχτερινό Δελτίο" Πέτρος Μάρκαρης-αφηγούνται την δική τους ιστορία αγάπης με την πόλη αυτή που άφησε το στίγμα της σε ένα μικρό ή μεγάλο κομμάτι της ζωής τους.

Η έκδοση του βιβλίου είναι ιδιαίτερα φροντισμένη. Στο τέλος κάθε διηγήματος υπάρχουν επιπρόσθετες πληροφορίες για κάθε μέρος της πόλης που αναφέρεται, βοηθώντας μας έτσι να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη και πιο αντικειμενική εικόνα για καθένα από αυτά.Επίσης, στο τέλος του βιβλίου βρίσκεται ένας πλήρης κατάλογος με την βιογραφία του κάθε συγγραφέα, ιδιαίτερα χρήσιμος, καθώς πολλά από τα ονόματα της ανθολογίας δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό.

Το μόνο μελανό σημείο στο οποίο θα μπορούσα να σταθώ είναι η μετάφραση των διηγημάτων. Τα ορθογραφικά λάθη, τα εκφραστικά ατοπήματα και η κακή σύνταξη κάποιων προτάσεων παρακωλύουν την απρόσκοπτη πρόσληψη των κειμένων και μειώνουν την απόλαυση της ανάγνωσης. Ελπίζουμε όλα αυτά να διορθωθούν στις επόμενες εκδόσεις του βιβλίου αυτού που αποτελεί ιδανικό δώρο για όσους έχουν ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη ή ονειρεύονται να ταξιδέψουν ή απλά ονειρεύονται γενικά! Γιατί "κάθε ταξίδι ανοίγεται στα περιστέρια"!

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 ΣΕΜΠΑΣΤΙΑΝ ΜΠΑΡΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ
ΣΕΛ 336
Μια από τις σημαντικότερες μορφές των ιρλανδικών γραμμάτων, ο Σεμπάστιαν Μπάρυ, επιστρέφει πάλι φέτος στο προσκήνιο με το έργο ¨Μυστική Γραφή", το οποίο τιμήθηκε με το έγκρττο βραβείο Costa την χρονιά που μας πέρασε.
Πρωταγωνίστρια του η Ροσίν Μακ Νάλτι, μια ηλικιωμένη τρόφιμος του ψυχιατρείου του Σλάιγκο, η οποία με ιδιαίτερα συγκινητικό τρόπο μάς αφηγείται την ζωή της από τα παιδικά της χρόνια μέχρι την στιγμή του εγκλεισμού της στην κλινική, καθώς και τις λεπτομέρειες της στενής σχέσης που αναπτύσσει με τον θεράποντα ιατρό της, Δρ Γκρεν.

Η αφήγηση του έργου είναι πολλαπλής εστίασης και πραγματοποιείται μέσα από τις πρωτοπρόσωπες μαρτυρίες του γιατρού και της ασθενούς στις οποίες παρεμβάλλονται διαλογικά μέρη.Στόχος και των δύο ηρώων η εύρεση της πραγματικής τους ταυτότητας και κατ' επέκτασιν της αλήθειας μέσα από σχοινοτενείς μεταξύ τους διαλόγους Η απόλυτη αλήθεια καταλήγει,όμως, μια χίμαιρα είτε λόγω της ηθελημένης χάλκευσης της ιστορίας από τρίτους είτε λόγω της απώθησης των οδυνηρών βιωμάτων στο ασυνείδητο.

Ο συγγραφέας έχοντας στο οπλοστάσιό του μια γλώσσα με απαράμιλλη λυρικότητα και ποιητικότητα συνθέτει εικόνες άφατης ομορφιάς που στοιχειώνουν τον αναγνώστη.Παράλληλα, εμπλουτίζει την αφήγηση του με στοιχεία μαγικού ρεαλισμού (φαντάσματα και πνεύματα διαπνέουν πολλές από τις αφηγήσεις) που έχουν τις καταβολές τους στην μακραίωνη ιρλανδική παράδοση.

Σε δεύτερο επίπεδο, ο Σεμπαστιαν Μπάρυ μάς παραδίδει ένα έργο με βαθειά πολιτική συνείδηση. Η Ροσίν (που το όνομα της είναι ένα από τα προσωνύμια της Ιρλανδίας) αποτελεί το σύμβολο μιας χώρας που κατόρθωσε να επιβιώσει κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, βασανισμένη αλλα υπερήφανη, γηραιά αλλά όμορφη, πληγωμένη αλλά γεμάτη ανθρωπιά. Ο συγγραφέας συνδέει το ατομικό με το συλλογικό και παραλληλίζει την ιστορία ενός ολόκληρο λαού με την προσωπική μαρτυρία μιας αιωνόβιας γυναίκας. Μιας γυναίκας ελεύθερης, αφού τελικά "δεν υπήρξε γυναίκα κανενός", η οποία ξεχνώντας τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εις βάρος της στο παρελθόν, οραματίζεται ένα καλύτερο μέλλον.

Η ΑΠΕΡΑΝΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

Η τιμημένη με Booker "Θάλασσα" του Τζων Μπάνβιλ αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία που γράφτηκαν τα τελευταία χρόνια και αποδεικνύει έμπρακτα
πως οι Ιρλανδοί είναι γεννημένοι να αφηγούνται ιστορίες και μάλιστα με τον πιο σαγηνευτικό τρόπο.

Η ιστορία του έργου απλή: ο ήρωάς μας, ο Μαξ Μόρντεν, επιστρέφει στο χωριό που έζησε τα καλοκαίρια των παιδικών του χρόνων, για να αντιμετωπίσει τα φαντάσματα του παρελθόντος και να ξεπεράσει την πρόσφατη απώλεια της συζύγου του. Η καταβύθιση στα άδυτα της μνήμης είναι οδυνηρή, καθώς βήμα-βημα αποκαλύπτονται πληγές και ξεχασμένα τραύματα, που απαρχή τους έχουν την εποχή της πρώτης γνωριμίας του ήρωα με την οικογένεια Γκρέης και τον έρωτα του στην αρχή με την μητέρα και ύστερα με την κόρη της οικογένειας.Ο συγγραφέας κρατά καλά κρυμμένα μυστικά που αποκαλύπτονται μόνο στις τελευταίες σελίδες, θυμίζοντας τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται στα αστυνομικά μυθιστορήματα.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, όπως θα ταίριαζε σε μια ψυχογραφία, και γίνεται σε δύο χρόνους, στο παρελθόν των παιδικών χρόνων του Μαξ Μορντεν και στο ζοφερο παρόν της μοναξιάς, της απώλειας και του θανάτου που ελλοχεύει παντού. Ουσιαστικός πρωταγωνιστής του βιβλίου δεν είναι ο γηραιός Μαξ Μόρντεν, αλλά η ίδια η μνήμη που εδώ παρομοιάζεται με άγρια και τρικυμισμένη θάλασσα.

Ο γεμάτος εσωτερικότητα τρόπος αφήγησης που επικεντρώνεται στις σκέψεις και τις αναμνησεις του ήρωα και η σχεδόν παντελής απουσία δράσης, τουλάχιστον στο αφηγηματικό παρόν, δείχνουν τις σαφείς επιρροές που έχουν ασκήσει στον Τζων Μπάνβιλ ο ομότεχνός του Ιρλανδός Τζέημς Τζόυς και ο Μαρσέλ Προυστ της "Αναζήτησης του χαμένου χρόνου". Επίσης, το έργο βρίθει διακειμενικών αναφορών σε έργα τέχνης, όπως πίνακες το Βέρμεερ, που κάνουν την αφήγηση ιδιαίτερα γοητευτική.

Όλα τα παραπάνω δεν καθιστούν την θαλασσα εύκολο αναγνωσμα. Το έργο απαιτεί απο τον αναγνώστη υπομονή και αφοσίωση, καθώς μπορεί λόγω των αργών ρυθμών του να γίνει κουραστικό. Όμως η γεμάτη ακρίβεια και δεξιοτεχνία γλώσσα του Μπάνβιλ, καθως και ο απολαυστικός τρόπος γραφής του ανταμείβουν εν τέλει τον αναγνώστη.