ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ

Το πιο σιβυλλικό χαμόγελο της ιστορίας. Αυτό το ανεπαίσθητο μειδίαμα που απαθανάτισε σε έναν από τους γνωστότερους πίνακές του ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και έγινε αντικείμενο πολλών μελετών και ερευνών όσον αφορά στην ιστορικότητα της γυναίκας πίσω από το χαμόγελο, της Μόνα Λίζα ή Τζιοκόντα.Γύρω από αυτό το πρόσωπο επικεντρώνεται και η ιταλίδα συγγραφέας και γλωσσολόγος Ντόνα Τζο Νάπολι με το μυθιστόρημά της "Το χαμόγελο" που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις 'Αγκυρα.

Κεντρική ηρωίδα του η Ελιζαμπέτα, ένα κορίτσι που ζει στην επαρχία της Ιταλίας και ετοιμάζεται πυρετωδώς για τον πρώτο της χορό, ο οποίος θα διεξαχθεί την μέρα των δέκατων τριτων γενεθλίων της. Μια σειρά ατυχών γεγονότων θα οδηγήσει στην συνεχή ματαίωσή του και σε έναν μεγάλο έρωτα που θα σημαδέψει την ζωή της. Μέσα από αυτήν την ιστορία και κατόπιν ενδελεχούς έρευνας, η συγγραφέας ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή, προσφέροντας μας απλόχερα πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τις κοινωνικοπολιτικές ζυμώσεις του 15ου αιώνα, τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν, τα γενεαλογικά δέντρα των ευγενών, τον τρόπο ένδυσης τους,τις διατροφικές συνήθειες τους καθώς και τα αγαθά που πρωτοεισήχθησαν στην Ιταλία εκείνην την εποχή. Με τον ίδιο τρόπο συνθέτει μια πινακοθήκη αξιολάτρευτων χαρακτήρων, βασισμένων στα ιστορικά πρόσωπα της εποχής εκείνης, πλάθοντας παράλληλα εικόνες τόσο λυρικές που μοιάζουν να ξεπήδησαν από αναγεννησιακό πίνακα (χαρακτηριστικό παράδειγμα η εικόνα της Ελιζαμπέτα που περιδιαβαίνει τους δρόμους αγκαλιά με το κατσικάκι της).

Ίσως αυτή η εποχή με τα μεγαλοπρεπή φορέματα, τους χορούς με σκοπό την εύρεση συζύγου και τις υποσχέσεις αιώνιας αγάπης να φαντάζει ξένη στα μάτια του σημερινού αναγνώστη και να προκαλεί τα ειρωνικά του σχόλια. Ωστόσο, ο συναρπαστικός τρόπος γραφής της συγγραφέως και η γοητευτική ιστορία που διηγείται είναι ικανά να κάμψουν τις αντιστάσεις και του πιο κυνικού και να τον κάνουν σιγα-σιγά να παραδοθεί ολοκληρωτικά στον αφοπλιστικό ρομαντισμό της. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει και ο τρόπος που σκιαγραφείται η κεντρική ηρωίδα, ένα σαγηνευτικό κράμα αθωότητας και αισθησιασμού, ένα πρότυπο ελευθεροφροσύνης και δυναμισμού, που αντιπαραβάλλεται με τον πουριτανισμό και τις σκοταδιστικές αντιλήψεις εκείνης της εποχής, που κύριο εκπρόσωπο είχαν τον μοναχό Σαβοναρόλα

Συνοψίζοντας, το βιβλίο της Ντα Νάπολι, παρά τα όποια τραγικά γεγονότα που περιγράφει, είναι τόσο απολαυστικό και ευφορικό που αφήνει τον αναγνώστη με ένα χαμόγελο ζωγραφισμένο στα χείλη του, ένα χαμόγελο που δεν σβήνει ακόμα και μετά την τελευταία σελίδα του.